Hannover Messe 2005
Een overzicht van de Hannover Messe van 2005.
Brandstofcellen voor speciale voertuigen
Still vorkheftruck met brandstofcel
Al jaren is er op de Hannover Messe veel aandacht voor brandstofcellen. In 2005 zijn er duidelijke signalen dat er vooruitgang wordt geboekt, maar ook dat het toepassingsgebied verandert. De eerste aandacht gaat niet meer uit naar massaproducten zoals personenauto’s en thuiscentrales voor eigen opwekking van stroom en warmte, maar naar niches. Voor de transportsector gaat het dan bijvoorbeeld om minibussen voor oude binnensteden, wagens voor intern transport en vorkheftrucks. In dergelijke toepassingen komen de voordelen van de brandstofcel optimaal tot hun recht, terwijl de brandstofvoorziening veel eenvoudiger is dan bij de personenauto, die vaak grote afstanden aflegt.
Veel belangstelling was er voor de vorkheftruck met brandstofcelaandrijving van Still. Deze heftruck wordt gebruikt bij de luchthaven van München, waar gassenfabrikant Linde een infrastructuur voor waterstof heeft opgezet. Er rijden bij dit vliegveld ook taxi’s en bussen op waterstof. Het brandstofcelsysteem van Proton Motors dat in deze vorkheftruck wordt gebruikt, past in de ruimte waar normaal de accubatterij is ondergebracht. De brandstofcel heeft op pure waterstof een hoog rendement van bijna 60% en heeft daardoor een bedrijfstijd van acht uren op 2 kg waterstof. Het piekvermogen van de brandstofcel in de Still heftruck is 38 kW.
De brandstofcelheftruck is een interessant alternatief voor de dieselheftruck, die van de arbeidsinspectie tegenwoordig niet meer binnen mag rijden. Voor de problemen met luchtkwaliteit in binnensteden is de bus met brandstofcelaandrijving een fraaie oplossing. Hydrogenics te Gelsenkirchen demonstreerde een hybride midibus met een actieradius van 9 uur of 200 km. Het maximum vermogen van deze bus is 27 kW, waarvan de helft uit een brandstofcel en de andere helft vanuit accu’s.
Waterstoftanks met een bedrijfsdruk van 700 bar
De knelpunten bij dergelijke voertuigen liggen bij de bereiding van waterstof en de capaciteit van de waterstoftank. Voor dat laatste is verhoging van de druk een optie om meer brandstof mee te kunnen nemen. Op een gezamenlijke stand presenteerden Dynetek en Hofer waterstoftanks en compressorinstallaties voor een bedrijfsdruk van 700 bar.
Waterstof kan on-site geproduceerd worden door elektrolyse van water of door reforming van aardgas. Het Nederlandse bedrijf Hexion ontwikkelt installaties voor de bereiding van zuivere waterstof uit aardgas voor brandstofcellen. Hexion was niet het enige Nederlandse bedrijf op het expositieplatform voor brandstofcellen. Nedstack uit Arnhem kondigde de bouw van de grootste brandstofcelcentrale ter wereld aan. Deze wordt gebouw bij het elektrolysebedrijf van Akzo Nobel in de Botlek, waar pure waterstof beschikbaar is voor deze centrale. Onderzoekinstituut ECN te Petten is ook actief met brandstofceltechnologie en ontwikkelde de aandrijving voor een schone Italiaanse scooter.
Mobiele kraan met Euro 5 dieselmotor
Schone dieselmotor van een mobiele Liebherr kraan
Het Paul Scherrer Instituut en het ETH, beide in Zürich, ontwikkelden voor Liebherr, een fabrikant van mobiele kranen, een heel compact katalysatorsysteem voor reiniging van de uitlaatgassen van de dieselmotor. Het systeem werkt met selectieve katalytische reductie (SCR). Door de inspuiting van AdBlue in de hete uitlaatgassen wordt ammoniak gevormd, dat de NOx in de uitlaatgassen reduceert tot onschadelijk stikstofgas. Een oxidatiekatalysator zorgt voor verdere reiniging van de uitlaatgassen. Met dit systeem kan de emissie van NOx en van fijn stof (roet) worden gereduceerd tot de toekomstige Euro 5 norm. Deze techniek wordt ook door de meeste truckfabrikanten geïntroduceerd. De voor Liebherr ontwikkelde katalysator is zo compact, dat er geen aanpassing in het ontwerp van de mobiele kraan nodig is. De katalysator neemt niet meer ruimte in dan een normale uitlaatdemper.
De katalysator wordt vervaardigd door Oberland Mangold, een bedrijf dat gespecialiseerd is in de productie van katalysatoren voor de auto-industrie.
Supergeleiding
Modelbaan van een magneetzweeftrein met supergeleidende elektromotor. Voor de supergeleiding is koeling met vloeibare stikstof noodzakelijk.
In de hal voor R&D was een speciale tentoonstelling gewijd aan supergeleiding. Bij supergeleiding is er geen weerstand voor een elektrische stroom in speciale materialen en bij extreem lage temperaturen. Daardoor is er geen energieverlies. Siemens toonde de eerste Europese supergeleidende elektromotor. De wikkelingen van deze motor met een vermogen van 400 kW worden met vloeibaar neon gekoeld tot -246 °C (27 K). Het rendement van de motor is 97%, maar de winst in gewicht en afmetingen zijn belangrijker volgens Siemens. Voor toepassing in een schip gaat men een 4 MW generator bouwen, die de helft kleiner is dan een conventionele generator van dit vermogen.
Een andere toepassing van supergeleiding verwacht men bij magneetzweeftreinen. Door de gewone elektrisch bekrachtigde magneten te vervangen door supergeleidende, wordt energie bespaard. Het supergeleidende blok slaat het magneetveld op wanneer het blok gekoeld wordt tot -196 °C en zorgt dan zonder bekrachtigingsenergie voor de handhaving van de juiste afstand tot de rails. Door koeling met vloeibare stikstof werd de werking op de Hannover Messe gedemonstreerd door het Leibnitz Instituut te Dresden.