Restwarmte is een breed begrip. Het komt in vrijwel elk bedrijf voor. De persluchtcompressoren geven warmte af, koelmachines geven via de condensor warmte af aan de buitenlucht of koelwater, processen en machines, bijvoorbeeld spuitgietmachines, hebben koelwater nodig, maar ook via de schoorsteen verdwijnt warmte. Zowel in de schoorsteen als bij droogprocessen verdwijnt naast voelbare warmte in de vorm van hete lucht of rookgassen ook latente warmte (hier condensatiewarmte). De waterdamp in rookgassen en afvoerlucht van drogers, etc bevat veel latente warmte, die vrijkomt bij het condenseren van de waterdamp.
Al met al komt er in de industrie in Nederland enorm veel warmte vrij. Hoe die warmte benut kan worden, hangt af van het temperatuurniveau van de warmte en de behoefte aan warmte in de omgeving van de warmtebron.
Het is duidelijk, dat de benutting van restwarmte makkelijker is naarmate de temperatuur, waarop ze vrijkomt, hoger is. Warmte vanaf ca. 80 ºC is direct bruikbaar voor verwarming van gebouwen of bereiding van warm tapwater. Minder bekend is, dat je er ook elektriciteit mee op kunt wekken als er geen behoefte aan warmte in de omgeving is, of dat je deze warmte per vrachtauto kunt transporteren.
’s Zomers kan een overschot aan warmte op een niveau vanaf ca. 80 ºC ook gebruikt worden om gekoeld water te produceren voor airconditioning of proceskoeling.
Veel warmte komt vrij op een temperatuur van 20 tot 40 ºC. Dat lijkt
onbruikbaar, maar toch kan ook dergelijke afvalwarmte nog een interessante besparing
op stookkosten opleveren. Deze warmte kan zelfs in moderne verwarmingsinstallaties
direct gebruikt worden. Vloerverwarming, wandverwarming en klimaatplafonds kunnen
met water van dit niveau uit de voeten. Dergelijke zogenaamde lt-verwarmingssystemen
zijn vooral bedoeld voor nieuwbouwkantoren en nieuwe woningen. Ook in bestaande
kantoren zijn mogelijkheden om met lage temperatuur te verwarmen met ventilatorconvectoren
(zie project stadhuis Apeldoorn). Voor nieuw te bouwen kantoren, scholen, etc.
is betonkernactivering een aantrekkelijke nieuwe technologie om met water van
iets meer dan 20 ºC de gebouwmassa op te warmen.
Maar het is ook mogelijk om warmte van een lage temperatuur naar een hogere temperatuur
te brengen met een warmtepomp.
Conventionele warmtepompen kunnen bijvoorbeeld koelwater van 10 ºC gebruiken om warm water van 50 ºC te maken. Op de workshop zullen speciale industriële warmtepompen worden behandeld, die koelwater van 20 of 30 ºC kunnen gebruiken om warm water tot 75 ºC te maken. Een warmtepomp gebruikt wel aandrijfenergie. Hoe kleiner het verschil in temperatuur is tussen warmtebron en verwarmingswater des te lager is het energieverbruik van de warmtepomp.
Hieronder vindt u een overzicht van de verschillende mogelijkheden afhankelijk van de temperatuur van de vrijkomende warmte.
| T in ºC | Verwarmen | Koelen | Opwekking van elektriciteit |
| >100 |
|
||
| 70 - 100 |
|
||
| 30 - 70 |
|
|
|
| 20 - 30 |
|
||
| <20 |
U kunt op de links in de tabel klikken om meer over een techniek te weten te komen.