Inleiding

Doorsnede van een in Coevorden gefabriceerde hr-ketel met top-rendement

Al vijfentwintig jaar hr-ketel

De ontwikkeling van de hr-ketel startte in 1978 binnen Gasunie Research in Groningen. In 1981 konden de eerste Nederlandse ketelfabrikanten dit toestel dankzij het ontwikkelingswerk in Groningen op de markt brengen. De hr-ketel leverde een forse energiebesparing, want een ketel met een rendement van 75% was toen normaal. Daarmee was de hr-ketel nog niet direct een succes. De directeur van de Gasunie moest zelfs voor de camera van de tv een glaasje condenswater uit een hr-ketel opdrinken, om te laten zien dat dit water onschadelijk was. Nu worden er jaarlijks honderdduizenden hr-ketels geplaatst in Nederland. Het toestel is steeds verder geperfectioneerd en er zijn zelfs modellen met een rendement van 109%. Hiermee is de grens bereikt, wie nog meer wil, moet naar andere technieken. Daar wordt wereldwijd hard aan gewerkt, maar wat wordt de winnende technologie?

Thuiscentrale met Stirlingmotor ingebouwd in een keukenblok.
Gasunie plaatst 50 van deze units in Nederland.

Thuiscentrales en warmtepompen

De potentiële opvolgers van de hr-ketel moeten een belangrijke milieuwinst leveren. De ontwikkelaars zijn daarvoor twee richtingen ingeslagen. De ene richting is het gecombineerd opwekken van elektriciteit en warmte in eigen huis. De ketel wordt dan een thuiscentrale, die beter is voor het milieu. Gasunie heeft de eerste praktijkexperimenten lopen met brandstofcellen en met Stirlingmotoren. Er zijn echter ook thuiscentrales met een heel kleine Ottomotor en met mini stoommachines in ontwikkeling.

De andere richting is het onttrekken van warmte aan de bodem of de buitenlucht. Een warmtepomp brengt deze omgevingswarmte op een bruikbare temperatuur. De warmtepomp verbruikt aanmerkelijk minder energie dan er aan warmte wordt geleverd. Diverse bedrijven leveren warmtepompen voor woningen. TNO in Apeldoorn test deze toestellen en heeft zelf een extra zuinig combitoestel ontwikkeld, dat in Nederland wordt geproduceerd.

R.L.M. in het Friese Driesum bouwt warmtepompen op maat.